Digitale bewaring

Digitale bewaring (digital preservation) is een onderzoeksdomein dat zich richt op de bewaring van digitale informatie op lange termijn. Lange termijn wordt daarbij gedefinieerd als "lang genoeg om onderhevig te zijn aan de impact van technologische veranderingen zoals de invoering van nieuwe dragers en nieuwe formaten van gegevens, of aan veranderingen van de gebruikersgemeenschap." Deze definitie, die overgenomen is van het OAIS-model, legt echter onvoldoende de nadruk op de noodzaak om de informatie begrijpbaar te houden in haar initiële betekenis, aangezien bepaalde concepten mettertijd evolueren.

Digitale bewaring is niet hetzelfde als archivage dat eerder een manier is om de levenscyclus van de informatie te beheren (verzamelen, klasseren, reconstrueren). Hoewel de grens tussen beide niet altijd makkelijk te bepalen is, maakt dit onderscheid het mogelijk om de problemen apart te bekijken en is het zoniet relevant dan toch nuttig. Uiteraard hebben deze twee disciplines dingen gemeen aangezien de digitale bewaring erop zal toezien dat de gearchiveerde informatie in stand gehouden (bewaard) wordt door ze duurzaam te maken.

Met andere woorden: eerst archiveren en dan bewaren.

Problematiek

De problematiek van de bewaring van digitale informatie op lange termijn is complex want hij moet benaderd worden vanuit verschillende standpunten:

• een technologisch standpunt: de informaticatechnologieën evolueren constant, waardoor de hardware- en softwarecomponenten verouderd raken.
• een informatiegebonden standpunt: door haar afhankelijkheid van de gebruikte technologie kan de informatie mettertijd gewijzigd worden. Er moet dus (continu) bepaald worden wat bewaard moet worden, zowel op het niveau van de informatie als van de kenmerken ervan (waaronder één van de belangrijkste de authenticiteit van de informatie is). Verder is het belangrijk dat de informatie begrijpbaar blijft naarmate de tijd verstrijkt, tegenover een constant evoluerende realiteit.
• een organisatorisch en financieel standpunt: het gebeurt niet zelden dat informatie verloren gaat door een organisatorisch probleem dat niet altijd op tijd herkend wordt. Bovendien hangt aan digitale bewaring een prijskaartje dat ondernemingen niet altijd willen betalen.

There is an inherent paradox in digital preservation. One the one hand, it aims to deliver the past to the future
in an unalterd, authentic state. On the other hand, doing so inevitably requires some alteration.
K. Thibodeau (2002)

Mogelijke strategieën en aanpakken

Ondanks alles zijn er verschillende mogelijke strategieën en aanpakken om te proberen deze problematiek op te lossen. Elk van hen omvat uiteraard zijn eigen uitdagingen en moeilijkheden waarvoor een oplossing moet worden gevonden:

• selectie van de informatie en strategie voor ILM
• significant properties: continue definitie van de kenmerken van de informatie die bewaard moeten worden (verwerkingscapaciteit, leesbaarheid, behoud van de look-and-feel,…);
• beheer van de dragers voor opslag en refreshing;
• beheer van de bestandsformaten:
• vermindering van het aantal te beheren formaten;
• keuze van duurzame formaten (bv. PDF/A, TIFF)
• standaardisatie;
• technologische opvolging: opvolging van de technologische evoluties om proactief potentiële verouderingsproblemen te detecteren;
• migratie
• emulatie
• inkapseling
• gebruik van de metagegevens (cf. Dublin Core, METS, PREMIS, ...)
• organisatorische strategie: invoering van een organisatie die belast is met het beheer van de bewaring, redactie van guidelines en duidelijke procedures (interessante basis in de norm OAIS)