GNU/Linux^Gewijzigd

Beschrijving

GNU (GNU's Not Unix) is een besturingssysteem dat uitsluitend bestaat uit vrije software. Oorspronkelijk werd dit systeem ontworpen om te werken rond de HURD-kernel. HURD ontwikkelde zich echter vrij traag en de komst van de Linux-kernel heeft de dingen veranderd: Linux wist snel een grote gemeenschap van programmeurs te overtuigen, waardoor het zich vrij snel kon ontwikkelen om uiteindelijk HURD te vervangen als kernel van het GNU-systeem. De benaming GNU/Linux verwijst dus naar het GNU-systeem dat bestuurd wordt door de Linux-kernel, in het algemeen zal men spreken van GNU/Linux-distributie.

Een GNU/Linux-distributie is dus een coherent geheel van (voornamelijk open source) software die gecompileerd is voor de Linux-kernel. Software kan afhangen van een groot aantal library's die soms elk met specifieke parameters gecompileerd moeten worden. Een GNU/Linux-systeem dat een honderdtal tools groepeert en operationeel is, blijkt dus een lastige taak te zijn. De distributies beogen dus deze taak te vermijden door toepassingen en hun afhankelijkheden te groeperen, waarbij alles meestal vlot geïnstalleerd kan worden door middel van een installatieprogramma dat eigen is aan de distributie. De hoeveelheid beschikbare toepassingen en het type toepassing hangt af van de distributie: sommige leveren meer dan 60000 toepassingen. Als een bepaalde open source toepassing niet beschikbaar is voor een specifieke distributie, dan heeft de gebruiker altijd de mogelijkheid om het programma zelf te compileren, wat natuurlijk technische competenties vereist.

Momenteel zijn er een zeer groot/te groot aantal GNU/Linux-distributies op het web (ongeveer 500). Elke distributie heeft haar eigen community van gebruikers en ontwikkelaars die bijdragen tot de ontwikkeling van de distributie. Elke community heeft een forum waarop de gebruikers elkaar helpen. De ontwikkelingscyclus is eigen aan elke distributie, sommige publiceren frequent en op regelmatige tijdstippen nieuwe releases, andere eerder sporadisch.

Sommige distributies leggen de nadruk op één of meer precieze kenmerken. Een niet-exhaustieve lijst van kenmerken volgt hieronder:

• Lichtheid: er bestaan distributies die slechts enkele MB's innemen op de harde schijf en die een licht systeem willen aanbieden dat kan draaien op oud materiaal (bv.: Deli Linux, Damn Small Linux, Toutou Linux, ...).
• Groot publiek: hier is het de bedoeling een gebruiksklare distributie aan te bieden waarbij de gebruiker met het systeem zal kunnen werken zonder de commandolijn te moeten gebruiken (bv.: Ubuntu, Fedora, Mandriva, OpenSuSe, Linux Mint, ...).
• 100 % vrij: deze distributies leveren standaard geen niet-vrije toepassingen zoals bepaalde stuurprogramma's voor grafische kaarten, codec video's, flash-lezer (bv.: Slackware, Debian, Gobuntu,  ...).
• Live: met deze distributies is het mogelijk een GNU/Linux-systeem te gebruiken zonder iets anders te moeten installeren op zijn computer, het systeem wordt opgeladen vanaf een cd of een dvd (Knoppix, Ubuntu, Fedora, ...).
• Stabiliteit: om een stabiele omgeving aan te bieden, leveren bepaalde distributies oudere software en software die al een zekere graad van rijpheid bereikt heeft (Slackware, Centos, Debian, ...).
• Commercieel: niet alle distributies zijn gratis, sommige worden verkocht en genieten professionele support. Andere distributies zijn gratis beschikbaar, maar bieden commerciële support tegen betaling (RHEL, Xandros, Linspire, Ubuntu, Mandriva, ...).

Hoewel de commerciële distributies de voorkeur krijgen in de professionele wereld, liggen de zaken ietwat anders wat het grote publiek betreft. De website Distrowatch biedt een vrij goed idee van de populariteit van de verschillende GNU/Linux-distributies bij het grote publiek. Ondanks dit aantal distributies en community's zouden de GNU/Linux-systemen slechts 1 % marktaandeel vertegenwoordigen op gebruikersstations. Volgens bepaalde bronnen hebben de GNU/Linux-systemen op notebooks een marktaandeel van 32 %.

De meest verspreide distributies zijn de volgende:

• Ubuntu: Ubuntu op basis van Debian is momenteel de meest gebruikte GNU/Linux-distributie. Zij omvat in haar eentje ongeveer 30 % van de GNU/Linux-gebruikers en biedt standaard de interface Gnome aan. Zij is vrij eenvoudig te gebruiken en richt zich vooral op een niet-technisch publiek, maar kan voor ongeveer alles gebruikt worden dankzij de grote hoeveelheid beschikbare software. Er bestaan verschillende varianten van Ubuntu. De belangrijkste officiële varianten zijn Kubuntu (op basis van KDE, een alternatief voor de desktop van Gnome) en Xubuntu (gebaseerd op Xfce, een andere lichtere desktop dan Gnome en KDE). De belangrijkste niet-officiële variant is LinuxMint die een zeer volledig out of the box systeem aanbiedt (drivers, plugins voor video en audio, ...). Deze variant is volledig compatibel met Ubuntu en schommelt tussen de derde en vierde plaats op Distrowatch.
• Linux Mint: deze distributie is gebaseerd op Ubuntu en wordt steeds populairder. Volgens de site Distrowatch benadert zij de populariteit van Ubuntu. Kenmerken van LinuxMint zijn de grote gebruiksvriendelijkheid en het feit dat diverse softwareprogramma's (waarvan sommige niet altijd vrij zijn zoals de grafische drivers) automatisch gedeployd worden op de machine van de gebruiker bij de installatie. Het out of the box systeem is dus voorzien van Flash en Java en kan de meeste audio- en videoformaten lezen. Net als voor Ubuntu bestaan er varianten van Linux Mint: als het systeem standaard met Gnome geleverd wordt, is het mogelijk om een KDE-, XFCE- of LXDE-versie te bekomen.
• Fedora: Dit is de communautaire versie van Red Hat die gesponsord wordt door het gelijknamige bedrijf. Haar ontwikkelingscyclus is vrij snel en volgt de ontwikkelingscyclus van de Gnome-interface (een nieuwe release om de 6 maanden).
• SuSE: Deze distributie omvat twee versies: SuSE Linux Enterprise (gericht op ondernemingen) en OpenSuse (gericht op het grote publiek). Eén van de kenmerken van SuSE is zijn administratiesoftware YaST waarmee bijna alle aspecten van het systeem geparametreerd kunnen worden.
• Mandriva: Deze distributie heette oorspronkelijk Mandrake en heeft de eigenschap dat zij beschikbaar is in verschillende versies (verschillende commerciële en niet-commerciële versies).
• Debian: Deze distributie bestaat uitsluitend uit vrije software. Zij heeft een vrij trage ontwikkelingscyclus maar de verschillende versies hebben een goede reputatie qua stabiliteit. Hoewel de ergonomie van deze distributie gevoelig geëvolueerd is, behoudt zij de reputatie dat zij is voorbehouden voor experts.
• Red Hat Enterprise Linux (RHEL): Commerciële distributie die men voornamelijk terugvindt in ondernemingen. Het is interessant het bestaan te vermelden van CentOS dat gecreëerd is op basis van de bronnen van RHEL (beschikbaar op het web). CentOS is dus een soort gratis RHEL. Bij het grote publiek krijgt CentOS dan ook de voorkeur op RHEL omdat het gratis is.

Hoewel de Linux-kernel aanvankelijk ontwikkeld werd voor het x86-platform, werd hij overgedragen op een groot aantal andere platformen. Zo is hij terug te vinden op draagbare telefoons (onder meer via het systeem Android van Google dat gebaseerd is op de Linux-kernel), op spelconsoles (WII, Playstation 3), G5-processors (die vroeger gebruikt werden op de Macintosh-computers), ARM-processors (die terug te vinden zijn in bepaalde notebooks).

Linux wordt ook vaak gebruikt voor intensieve berekeningen: meer dan 70 % van de 500 meest krachtige computers ter wereld gebruiken Linux.

Het recente systeem Chrome OS van Google steunt eveneens op Linux.